- Voet- & nagelschimmel

Schimmelnagel (onychomycosis)

Wat zijn schimmelnagels? Een schimmelnagel is een doffe, brokkelige en vaak ook lelijk uitzien de nagelplaat. De nagel kan zelfs los gaan zitten terwijl zich onder de nagel een ophoping van nagel substantie bevindt. Schimmelnagels komen voor bij ongeveer een kwart van de Nederlandse bevolking en zijn in principe vrij onschuldig. Ze worden veroorzaakt wanneer schimmels de nagel of huid binnendringen. De oorzaak van schimmelnagels is een schimmelinfectie. Een schimmelnagel behandelen is meestal door het uiterlijk van de aandoening en het besmettingsrisico aan anderen wel vaak gewenst. Schimmels komen bij iedereen voor en worden voortdurend overgedragen. Dit gebeurt tussen mensen, maar ook tussen mens en dier en mens en omgeving. Schimmelnagels hebben niets met persoonlijke hygiëne te maken. De nagelschimmels veroorzaken behoren in verreweg de meeste gevallen tot een schimmel uit de groep dermatophyten. Deze schimmels zijn voornamelijk aanwezig in vochtige ruimtes als sauna, zwembad, sportschool en douche. Er ontstaat natuurlijk niet altijd een infectie wanneer men in aanraking komt met deze schimmels. Wel zijn een aantal voorbeelden te geven waarbij men meer risico loopt op een infectie:

Bij een verlaagde weerstand (door ouderdom of ziekte)
Bij beschadigde nagels door bijvoorbeeld sporten of het dragen van te strakke schoenen
Bij suikerziekte en AIDS
Tijdens en na het ondergaan van een chemokuur

Kenmerken schimmelnagels: Bij een beginnende infectie zijn schimmelnagels te herkennen door verkleuring van de nagelranden (gelig, bruin of groen) en kleine vlekjes op de nagel. In een later stadium kan de nagel geheel verkleuren van geelwit tot geelbruin. De schimmelnagel is dan vaak wat dikker en brokkelig van structuur. In sommige gevallen kan de infectie zich over de gehele nagel verspreiden waardoor de nagel kan afbrokkelen of zelfs in zijn geheel loslaten. Nagelschimmels zijn namelijk erg besmettelijk.

Schimmelnagels behandelen: Bij een schimmelnagel is sprake van een schimmelinfectie die vaak diep in de nagel zit. Zelf de schimmelnagel behandelen zonder effectieve middelen met als doel ze te genezen is dan ook erg lastig en heeft vaak een tijdelijke werking. Een schimmelnagel effectief behandelen kan in principe op twee manieren.

De eerste is een lokale nagel behandeling, waarbij de schimmel op een uitwendige wijze wordt bestreden. Bijvoorbeeld door de kalknagels te behandelen met producten als FunghiClear. Deze methode wordt aangeraden bij beginnende en matige schimmelinfecties.

De tweede manier om schimmelnagels te behandelen is inwendig door het slikken van medicijnen of antischimmel tabletten. Er moet rekening worden gehouden met een langdurige behandeling (meerdere maanden) en kans op de nodige bijverschijnselen. Het is uitsluitend mogelijk op advies van de huisarts (recept) en wordt overwogen bij ernstige gevallen.

In beide gevallen kunt u het beste eerst bij mij in de praktijk een schimmelnagelbehandeling te doen. Hierbij frees ik zover mogelijk de aangetaste nagel(s) weg, zodat het antischimmelmiddel beter zijn werk kan doen. Een herhaling hiervan met een frequentie van 6 – 8 weken is aan te raden voor het beste resultaat. Cruciaal voor alle schimmelbehandelingen is dat u het antischimmelmiddel consequent minimaal 2 x per dag aanbrengt en uw voeten en schoeisel droog houdt!! Ik adviseer dit te doen met FunghiClear.

Schimmelnagels voorkomen: Er zijn genoeg effectieve middelen om uw schimmelnagels te behandelen en genezen. Wel nemen ze tijd en eventueel geld in beslag waardoor ook hier geldt: voorkomen is beter dan genezen. Een schimmelnagel is niet altijd even makkelijk te voorkomen. We komen voortdurend in aanraking met schimmels die een schimmelnagel kunnen veroorzaken. Om het risico te verkleinen zijn er wel een aantal adviezen te geven om de schimmelgroei tegen te gaan en schimmelnagels te voorkomen.

Gebruik zo min mogelijk zeep bij het wassen van uw voeten. Spoel uw voeten altijd goed af om zeepresten te verwijderen. Gebruik zuurstofdoorlatende nagellak. Droog uw voeten altijd goed af. Vergeet zeker niet tussen de tenen te drogen. Deze nauwe, vaak wat warmere ruimtes zijn een ideale broedplaats voor schimmels. Blijf niet lang rondlopen met natte sokken of schoenen. Gebruike elke dag schone sokken die bij voorkeur van katoen of wol zijn gemaakt. Draag ruime, ventilerende schoenen. Draag slippers wanneer u zich in vochtige ruimtes begeeft (sportschool/sauna/zwembad). Zorg voor voldoende weerstand door een gezonde levensstijl.

Voetschimmel (dermatomycosis pedis)

Wat is voetschimmel? Er bestaan vele duizenden soorten schimmels. Enkele van deze schimmels leven in en op de huid. Ook onder deze schimmels vindt je ‘specialisten’: sommige leven bij voorkeur in de haren, anderen in huidplooien en weer anderen in verhoornde delen van de huid. Op de voeten vinden wij vrijwel uitsluitend twee soorten schimmels en deze schimmels leven in de hoornlaag van de opperhuid. Voetschimmels komen zeer veel voor.

Schimmels houden van voeten: onze voeten zijn warm en vochtig en dat is hun gedroomde leefomgeving. Voetschimmel duikt meestal eerst op tussen de vierde en de vijfde teen. Omdat deze ruimte het meest afgesloten is, heerst daar de hoogste vochtigheid. Ook andere tussenteenruimten kunnen worden aangetast.  Heeft u last van schilfers, kloven of roodheid die u jeuk, pijn of een branderig gevoel bezorgen? Dan heeft u mogelijk een schimmel opgelopen. Schimmels gedijen het beste in een vochtig klimaat en zijn erg besmettelijk. Mogelijke infectiebronnen zijn het zwembad, hotelkamers, de douches in de sporthal en de sauna. Ook een vochtige huid, nauwe schoenen en wassen met teveel zeep kunnen de infectie juist stimuleren. Voetschimmel kan zich presenteren als nattende schilferende plekken tussen de tenen. Deze vorm wordt ook wel ‘zwemmerseczeem’ genoemd, omdat het vaak bij sporters wordt gezien. Een andere vorm, die tegelijk met zwemmerseczeem kan voorkomen, zijn rode vlakke plekken met een schilferend randje, vooral aan de zijkanten van de voeten. Soms kunnen centraal in de plek korstjes ontstaan en wondvocht vrijkomen. Wanneer bij de infectie een duidelijke rand zichtbaar is wordt de aandoening ook wel ringworm genoemd, net zoals schimmelinfecties elders op het lichaam die een dergelijke opvallende rode rand vertonen.

Hoe kom ik eraan? Schimmels verspreiden zich door het maken van schimmelsporen. Deze zijn zeer klein en komen overal om ons heen voor. De schimmelsporen die voetschimmel kunnen veroorzaken vinden wij vooral in sportzalen, zwembaden en andere plekken waar mensen met blote voeten lopen (kleedkamer van kledingwinkels, dokters). De schimmelsporen kunnen uitgroeien tot echte schimmels als de omstandigheden daarvoor gunstig zijn: voor voetschimmel is dit vooral een vochtige en warme omgeving.

Hoe voorkom ik een voetschimmel infectie? In openbare ruimtes zo min mogelijk op blote voeten lopen na het douchen of baden de voeten goed drogen, met name tussen de tenen! Katoenen of wollen sokken dragen (deze voorkomen transpiratie). Draag goed ventilerende schoenen en bij voorkeur van een ‘ademend’ materiaal (leer, linnen of open schoenen).

Hoe wordt de infectie vastgesteld? Bij een heel typisch beeld van een schimmelinfectie heeft de huisarts of dermatoloog meestal geen nader onderzoek nodig en kan de diagnose ‘op het oog’ gesteld worden. In twijfelgevallen kunnen twee soorten testen gedaan worden:

Direct microscopisch onderzoek: hiermee kunnen de schimmeldraden in de huidschilfers worden opgespoord. Dit onderzoek kan door de arts tijdens het consult worden uitgevoerd.

Schimmelkweek: er worden huidschilfers opgestuurd naar het laboratorium en geënt op een voedingsbodem. Na een aantal weken is bekend of er sprake is van een schimmelinfectie. Door deze techniek kan ook de schimmelsoort worden bepaald en bijbehorende behandeling. Hiervoor kunt u bij mij terecht.

Hoe wordt voetschimmel behandeld? Voetschimmels worden bestreden met een antischimmel geneesmiddel (antimycoticum). Deze kunnen zowel lokaal worden aangebracht als door middel van een orale kuur worden toegediend, afhankelijk van het type infectie. Behandelt u voetschimmel niet, dan kan de schimmel ook uw teennagels aantasten. De nagel van de grote teen wordt vaak als eerste getroffen.

Plaatselijke behandeling
Ter behandeling van voetschimmel(zwemmerseczeem) en nagelschimmel(kalknagels) heb ik een aantal producten in huis. Verreweg het beste product om dit te behandelen is FunghiClear. De lokale antimycotica in crème-vorm moeten doorgaans 2-4 weken 2 maal daags worden toegepast. Voor het aanbrengen dient de voet eerst goed te worden gereinigd met water.
Ter voorkoming van hernieuwde infectie is het verstandig de eerder gedragen schoenen met FunghiClear spray of een antischimmel strooipoeder te behandelen, zodat ook alle schimmelsporen daar worden gedood.

Orale behandeling
Wanneer de schimmelinfectie erg uitgebreid is of als er veel blaren en ‘nattende’ huiddelen zijn kan de arts overwegen de schimmelinfectie te behandelen met tabletten. Nadeel is dat aan een orale behandeling meer mogelijke bijwerkingen verbonden zijn dan aan een lokale behandeling.